Darn 4 – Y Combein  (Quick, Graeme R. a Buchele, Wesley F., tt258-9) 
 
Today there is but one universal grain harvesting machine in North America – the combine. The modern combine, a field-going factory assembled from over 35,000 components, is a marvel of engineering and production technology. With this one machine and a few minor attachments, over 100 different species of seeds from the almost microscopic to broad beans (a 5000 fold range) can be harvested. The combine is expensive, and at 200 average hours of use a year it is “underutilized”. But financial logic dictates this insurance against crop loss. If farmers have a choice, they will purchase a more productive (and more expensive) machine so that they can bring their crops in at the best time in the season. Harvest delays are costly.

Mae’na heddiw dim ond un peiriant cynhaeafu grawn cyfanfydol yng Ngogledd America – y combein. Mae’r combein modern yn ffatri sy’n mynd-i’r-caeau yn cyfansoddedig o fwy na thrideg pum mil o gydrannau. Mae hwn yn aruthredd o beiriannyddiaeth a thechnoleg gynhyrchu. Â un peiriant ac ychydig atodynnau bychan gellir cynhaeafu mwy na chant o rywogaethau gwahanol hadau o rheiny bron yn feicroscopig i rheiny fel ffa (amrediad o bum mildyblyg). Mae’r combein yn ddrud ond yn ‘ddandefnyddio’ gan ei fod o’n cael ei ddefnyddio ar gyfartaledd am ddim ond ddau gan o oriau y flwyddyn. Ond mae rhesymeg ariannol yn gorfodi’r math hwn o yswiriant yn erbyn colled o gnydau. Os oes dewis gan y ffermwyr, byddan nhw prynu peiriant mwy cynhyrchiol (a mwy drud) er mwyn iddyn nhw gynhaeafu eu cnydau am adeg orau y tymor. Drudfawr ydy oediadau i’r cynhaeaf.

Yet the combine will only be as productive as the weakest link in the machine, including the operator and his controls. Emphasis in future combine design will continue to be placed on the operator’s area, for operator’s comfort and convenience remain major concerns. More functions are being monitored electronically because of the operator’s isolation in the closed cab and the greater complexity of the machine itself. Both functional and process monitoring will become more sophisticated. Crop moisture and grain loss monitors that can signal the percentage loss over the back of the machine and automatically control combine functions according to crop conditions are being tested. Improvements such as these enable the operator to reap the machine’s full potential. 

Er hynny, mae’r combein cyn gynhyrchioled yn unig â’r cyswllt gwanaf yn y peiriant, gan gynnwys y gyrrwr ac systemau rheolaeth y peiriant. Pwyslais ar ddylunio’r man gwaith gyrrwr fydd dal i fod yn flaenoriaeth yn y dyfodol er bydd cysur a chyfleuster y gyrrwr yn parhau bod ystyriaethau pwysig. Mwy o ffwythiannau ydi’n cael eu mesur yn electronig achos  o arwahaniad y gyrrwr yn y caban amgaeedig a chymlethdodau mwyaf y peiriant ei hun. Bydd y mesurau ffwythiannau a phrosesau yn dod yn fwy ddoethlyd. Mae dangosyddau lleithder cnydau a cholled grawn, sy’n gallu dangos y golled ganrannol dros gefn y peiriant ac yn rheoli ffwythiannau’r combein yn awtomatig yn ôl cyflwr cnydau, yn cael eu profi. Mae gwelliannau fel y rhain yn galluogi’r gyrrwr i fedi potensial llawn y peiriant.