Mae'r traethawd hwn yn trafod y gwahanol strategaethau a ddefnyddir heddiw i gefnogi addysgu a dysgu effeithiol yn y dosbarth. Bydd y gwahanol ffyrdd o ddysgu yn cael eu hamlinellu'n gryno, ynghyd â chrynodeb o'r hyn sydd ei angen er mwyn dysgu. Bydd enghreifftiau o strategaethau a ddefnyddir mewn ysgolion yn cael eu harchwilio, a bydd casgliad yn cael ei dynnu ar bwysigrwydd gwahanol strategaethau. Gellid awgrymu y gall addysgu a dysgu fod yn fwy effeithiol pan fod rhai ffactorau yn bresennol. Cynigiodd Maslow (1943) hierarchaeth o anghenion sy'n amlinellu pwysigrwydd rhai ffactorau mewn bywyd megis bwyd, iechyd a pherthynas. Dywedodd Maslow y dylai'r ffactorau o lefelau isaf yr hierarchaeth fod yn bresennol er mwyn i’r lefelau uwch weithio. Mae lefelau isaf hierarchaeth Maslow yn cynnwys anghenion ffisiolegol a diogelwch person. O ran yr amgylchedd dysgu, mae theori Maslow yn nodi bod digon o oleuadau a lle yn hanfodol ar gyfer dysgu effeithiol. Yn yr un modd, gall "bwyd a dŵr yfed" a "toriadau tŷ bach" hefyd gyfrannu at gwrdd ag anghenion ffisiolegol y dysgwyr (Rhwydwaith E-ddysgu, 2016). Mae ymchwil ddiweddar (The Association of UK Dietitians, 2017) wedi dangos bod "maeth yn bwysig i'r ymennydd yn ogystal â'r corff". Maent yn archwilio'r syniad y gall sicrhau bod plant yn bwyta bwyd iach yn gwella eu hymddygiad a'u gallu i ddysgu. Ysgrifennodd Paton (2014) fod yr Adran Addysg wedi cyflwyno safonau newydd sy'n ei gwneud hi'n hanfodol bod ysgolion cynradd ac uwchradd yn gwneud llaeth a ffrwythau ar gael i'w myfyrwyr. Ar ôl siarad am y ffactorau a allai wneud dysgu'n fwy effeithiol, cynigiodd Watkins (2003) fod tair ffordd wahanol o ddysgu. Yn gyntaf, mae Watkins yn credu bod dysgu'n digwydd pan fydd plant yn gwrando ar wybodaeth neu'n ei ddarllen. Gellir dadlau bod yr athro yn rheoli dysgu'r plentyn yn y theori hon. Mewn ystafell ddosbarth, gall hyn fod y plant yn gwrando ar yr athro/athrawes yn cyflwyno'r dasg. Mae'r athro/athrawes yn rhoi cyfarwyddyd penodol i'r plant ar sut i gwblhau'r dasg. Yn ail, mae Watkins yn esbonio bod y plentyn yn dysgu trwy ddehongli'r wybodaeth eu hunain. Mae'r plentyn yn gallu deall y wybodaeth yn seiliedig ar brofiadau yn y gorffennol a thrwy adolygu eu gweithredoedd. Mewn cyferbyniad, mae'r theori hon yn awgrymu bod y plentyn yn rheoli eu dysgu. Gallai hyn fod y plentyn yn gwrando ar yr athro yn gosod tasg benodol ac yn gallu gwybod sut i'w gwblhau wrth gofio gwers neu dasg flaenorol. Yn olaf, dywed Watkins fod dysgu'n digwydd yn gymdeithasol yn hytrach nag yn unigol. Mae'n credu bod dysgu'n fwy effeithiol pan fydd plentyn yn gallu cyfathrebu ag eraill er mwyn gwneud synnwyr o wybodaeth. Gallai'r theori hon olygu bod y plant yn gallu penderfynu sut i gwblhau'r dasg trwy weithio mewn parau neu grwpiau bach. Lansiodd yr Adran Addysg a Sgiliau strategaeth genedlaethol (2005) i gefnogi datblygiad cymdeithasol, emosiynol ac ymddygiadol mewn ysgolion. Mae'r Social and Emotional Aspects of Learning (SEAL) ar gael ar gyfer ysgolion cynradd ac uwchradd ac mae hefyd wedi'i gyfieithu i'r Gymraeg. Mae profiad personol o ddefnyddio SEAL wedi dangos y gall datblygu sgiliau cymdeithasol, emosiynol ac ymddygiadol fel ysgol gyfan helpu plant i gyrraedd eu llawn botensial. Gall defnyddio'r strategaeth hon fel rhan o grŵp er mwyn gwella dealltwriaeth y plant o'u teimladau a'u hemosiynau'n well. O hyn, credir bod gwell dealltwriaeth o sut i ddelio â gwahanol sefyllfaoedd wedi bod yn effeithiol wrth leihau'r nifer o amhariadau ar iard yr ysgol ac mae llai o ymyriadau yn yr ystafell ddosbarth. Mae'r strategaeth hon yn darparu fframwaith ar gyfer yr holl oedolion sydd â chyswllt â phlant, o benaethiaid i gynorthwywyr dysgu. Yn ysgol A, mae ymagwedd ysgol gyfan ar gyfer SEAL wedi profi i wella effeithiolrwydd addysgu a dysgu oherwydd bod pob aelod o staff yn gosod yr un gwobrau a sancsiynau. Mae amserlenni gweledol yn cael eu harddangos ym mhob ystafell ddosbarth ynghyd â phosteri SEAL perthnasol o gwmpas yr ysgol. Mae arsylwi personol wedi canfod bod pob disgybl yn ymateb yn gadarnhaol i weld y rhain o gwmpas yr ysgol ac yn ymwybodol o ganlyniadau ymddygiad negyddol. Gellir rhannu'r gefnogaeth yn bum agwedd, "hunanymwybyddiaeth, rheoli teimladau, cymhelliant, empathi a sgiliau cymdeithasol" (DfES, 2005). O ran ymddygiad da yn yr ystafell ddosbarth, mae Croll a Hastings (1997, p.72) yn nodi OFSTED (1993, t.1) trwy ddweud "Mae ymddygiad da yn gyflwr angenrheidiol ar gyfer addysgu a dysgu effeithiol, a chanlyniad pwysig addysg." yn dangos bod nid yn unig yn annog ymddygiad da sy'n bwysig ar gyfer addysgu a dysgu effeithiol, ond mae hefyd yn nod terfyn pwysig i'r holl athrawon. Cyhoeddwyd bil drafft gan Lywodraeth Cymru (2015) a awgrymodd bod angen newid yn y gefnogaeth a ddarperir ar gyfer plant a phobl ifanc ag anghenion dysgu ychwanegol. Fel rhan o'r drafft hwn, cynigiodd Llywodraeth Cymru y dylai cynlluniau datblygu unigol (CDU) gael eu defnyddio yn lle ddatganiadau anghenion addysgol arbennig a chynlluniau addysg unigol (CAU). Byddai'r cynlluniau hyn yn cael eu defnyddio ar gyfer pob unigolyn beth bynnag yw eu hanghenion. Gellir dadlau bod hwn yn newid cadarnhaol oherwydd bydd yn golygu bod anghenion plentyn yn cael eu cydnabod yn gynt ac felly rhoddir ymyrraeth benodol yn gynharach (Llywodraeth Cymru, 2017). Yn ei dro, awgrymir y gallai cyflwyno CDU fod yn strategaeth effeithiol i gefnogi dysgu oherwydd nid yn unig fydd yn amlinellu'r gefnogaeth sydd ei hangen mewn amgylchedd ysgol, ond hefyd yn y cartref a bywyd cymdeithasol (Bwrdeistref Sirol Torfaen, 2015). Esboniodd SNAP Cymru (2014) y bydd CDU yn cynnwys "cynllun gweithredu" a "phroffil un dudalen". Bydd y strategaethau a'r ymyriadau a gynhwysir yn y cynllun gweithredu yn cael eu trafod a'u cytuno gan athro, rhieni, awdurdod lleol a chyrff iechyd perthnasol yr unigolion. O ganlyniad, gellir dweud bod dysgu’r unigolion yn gwella gan fod eu hanghenion yw canolbwynt y cynllunio. Roedd Llywodraeth Cymru yn awyddus i gynnig bod dull amlasiantaethol yn cael ei fabwysiadu a bod rhieni’r unigolyn yn rhan allweddol o'r bartneriaeth hon (SNAP Cymru, 2014). Yn ôl Lansdell (2002, p.280) "mae'n llawer gwell sefydlu cyswllt rheolaidd â rhieni / gofalwyr ar y dechrau, yn hytrach nag aros hyd nes y bydd problem yn codi". Yn seiliedig ar y datganiad hwn, gallech gytuno bod cydweithio rhwng ysgolion, cyrff allanol a rhieni yn hanfodol oherwydd, er gwaethaf pob dadl, y rhieni yw'r bobl sydd yn gwybod y plentyn a'u hanghenion gorau (Education Scotland). Strategaeth arall sydd yn cael ei defnyddio i gefnogi addysgu a dysgu effeithiol yn yr ystafell ddosbarth yw sgaffaldiau. Disgrifiodd Alber (2014) sgaffaldiau fel "cefnogi pob myfyriwr trwy dorri dysgu i mewn i ddarnau". Gellir meddwl bod sgaffaldiau mewn addysg yn caniatáu i'r plant ddysgu gwybodaeth neu sgil newydd gyda dim ond ychydig o gefnogaeth gan yr athro. Mae'n gyffredin i'r athro/athrawes fodelu'r canlyniad y maent eisiau gyflawni, fodd bynnag, byddent yn annog y plentyn i ddysgu'n annibynnol (Pinantoan, 2013). Cefnogir y strategaeth hon gan theori seicolegydd enwog Vygotsky (1896-1934). Mynegodd Vygotsky y farn bod plant yn dysgu trwy ymgymryd â thasgau yn eu "parth o ddatblygiad agosaol" (Gray & Macblain, 2012, tud. 7). Mae Palmer (2001, p.35) yn diffinio'r parth hwn fel y gwahaniaeth rhwng "datblygiad gwirioneddol" y plentyn a'i "ddatblygiad posibl". Dyma sut y dywedir bod sgaffaldio yn gweithio. Bydd athro/athrawes yn gosod tasgau y maent yn gwybod na allai'r plentyn eu cwblhau ar ben eu hunain ond efallai y byddent yn gallu cwblhau gydag ychydig o arweiniad gan yr athro/athrawes. Defnyddir y strategaeth hon yn ysgol Ac fel rhan o ymyriad darllen. Bydd yr athro neu'r cynorthwyydd dysgu yn gweithio un-i-un gyda'r plentyn er mwyn adnabod synau llythrennau yn gyntaf, ac yn ail, i gyfuno'r llythrennau er mwyn canfod geiriau. Gellir defnyddio sgaffaldiau i gynorthwyo'r plentyn i gyfuno, er enghraifft, bydd yr oedolyn yn creu gair tair llythyren a gyda chymorth gyda seiniau'r llythrennau ar wahân, bydd y plentyn yn gallu datgan y gair cyfan. Gellid ystyried hyn fel strategaeth effeithiol i annog y plentyn i gyrraedd eu llawn botensial. I gloi, ar ôl nodi nifer fach o strategaethau sydd wedi'u hanelu at gefnogi addysgu a dysgu effeithiol mewn ystafell ddosbarth, gellir nodi bod defnyddio strategaethau addysgol yn hollbwysig. Fodd bynnag, gydag ystod eang o strategaethau, mae angen i'r athro/athrawes sicrhau eu bod yn dewis y strategaeth briodol i gefnogi anghenion penodol eu dosbarth. Yn bwysicach fyth, mae ymchwil ac arsylwi personol wedi dangos bod y strategaethau hyn yn effeithiol wrth gefnogi addysgu a dysgu. Rhestr Cyfeirnodi Alber, R. (2014) 6 Scaffolding Strategies to Use With Your Students. [Online] Available at: https://www.edutopia.org/blog/scaffolding-lessons-six-strategies-rebecca-alber (Accessed 31 Hydref 2017). The Association of UK Dietitians. (2017) Diet, behaviour and learning in children: Food fact file. [Online] Available at: https://www.bda.uk.com/foodfacts/DietBehaviourLearningChildren.pdf (Accessed 31 Hydref 2017). Child, D. (1997) Psychology and the Teacher. 6th edn. London: Continuum. Croll, P. and Hastings, N. (eds.) (1997) Effective Primary Teaching: research-based classroom strategies. London: David Fulton Publishers Ltd. David, L. (2014) Maslow’s Hierarchy of Needs, Learning Theories. [Online] Available at: https://www.learning-theories.com/maslows-hierarchy-of-needs.html (Accessed 31 Hydref 2017). Department of Education and Skills. (2005) SEAL. [Online] Available at: http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110221192111/http://nationalstrategies.standards.dcsf.gov.uk/inclusion/behaviourattendanceandseal/seal (Accessed: 31 Hydref 2017). Department of Education. (2010) Social and emotional aspects of learning (SEAL) programme in secondary schools: national evaluation. Available at: https://www.gov.uk/government/publications/social-and-emotional-aspects-of-learning-seal-programme-in-secondary-schools-national-evaluation (Accessed: 31 Hydref 2017). Education Scotland. (n.d) Parental engagement and family learning. [Online] Available at: https://www.education.gov.scot/scottish-education-system/policy-for-scottish-education/developing-the-education-profession/Parental%20engagement%20and%20family%20learning (Accessed 31 Hydref 2017). E-Learning Network. (2016) Maslow’s Hierachy of Needs for Learners. [Online] Available at: http://resources.eln.io/maslows-hierarchy-needs-learners/ (Accessed 31 Hydref 2017). Gray, C. and Macblain, S. (2012) Learning Theories in Childhood. London: Sage. Lansdell, J. (2002) ‘All children are special: but some are more special than others! Special educational needs in the primary classroom’, in Moyles, J., and Robinson, G. (eds.) Beginning Teaching: Beginning Learning in Primary Education. 2nd edn. Buckingham: Open University Press. Learning Theories (n.d) Maslow’s Hierachy of Needs https://www.learning-theories.com/maslows-hierarchy-of-needs.html (Accessed: 31 Hydref 2017). OFSTED. (1993b) Achieving Good Behaviour in Schools. London: OFSTED. Palmer, A., Bresler, L. and Cooper, D. E. (eds.) (2001) Fifty Modern Thinkers on Education: From Piaget to the Present. London: Routledge. Paton, G. (2014) School milk must be available to all pupils, Department for Education says. [Online] Available at: http://www.telegraph.co.uk/education/educationnews/10904044/School-milk-must-be-available-to-all-pupils-Department-for-Education-says.html (Accessed 31 Hydref 2017). Pinantoan, A. (2013) Instructional Scaffolding: A Difinitive Guide. [Online] Available at: https://www.opencolleges.edu.au/informed/teacher-resources/scaffolding-in-education-a-definitive-guide/ (Accessed 31 Hydref 2017). SNAP Cymru. (2014) Individual Development Plan (IDP). [Online] Available t: http://www.snapcymru.org/wp-content/uploads/2014/09/IDP-Booklet.pdf (Accessed 31 Hydref 2017). SNAP Cymru. (2017) ALN/SEN Reform. http://www.snapcymru.org/help-for-families/aln-reform/ (Accessed 31 October 2017). Torfaen County Borough. (2015) What is an Individual Development Plan (IDP). [Online] Available at: https://www.torfaen.gov.uk/en/EducationLearning/Specialeducationalneeds(SEN)/Exciting-Changes/Individual-Development-Plans.aspx (Accessed 31 Hydref 2017). Wales: Department for Education and Skills. (2001) Special Educational Needs Code of Practice. Cardiff: Welsh Assembly Government. Watkins,C. (2003) Learning: a sense-maker’s guide Association of Teachers and Lecturers. (Accessed: 31 Hydref 2017). Welsh Government. (2016) Draft Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Bill. [Online] Available at: https://consultations.gov.wales/consultations/draft-additional-learning-needs-and-education-tribunal-wales-bill (Accessed 31 October 2017). Welsh Government. (2017) Additional Learning Needs Transformation Programme. [Online] Available at: http://gov.wales/topics/educationandskills/schoolshome/additional-learning-special-educational-needs/transformation-programme/?lang=en (Accessed 31 Hydref 2017).